31 maja obchodzimy Światowy Dzień Bez Tytoniu – dzień, który ma przypominać o konsekwencjach zdrowotnych palenia tytoniu oraz używania wyrobów nikotynowych. W ostatnich latach szczególny niepokój specjalistów budzi rosnąca skala używania e-papierosów przez dzieci i młodzież. Jeszcze kilka lat temu problem dotyczył głównie tradycyjnych papierosów. Dziś coraz częściej młodzi ludzie sięgają po jednorazowe e-papierosy, saszetki nikotynowe czy produkty podgrzewające tytoń, często nie zdając sobie sprawy z ich realnej szkodliwości.

Niepokojące dane z Polski

Z badań przywoływanych przez Ministerstwo Zdrowia wynika, że problem używania e-papierosów wśród młodzieży osiągnął bardzo wysoką skalę. Według przedstawionych wyników:

• aż 47,6% badanych uczniów deklarowało codzienne używanie e-papierosów,
• 21,3% korzystało z jednorazowych, smakowych e-papierosów,
• większość niepełnoletnich użytkowników kupowała wyroby nikotynowe samodzielnie w sklepach stacjonarnych,
• co trzeci nastolatek zużywał jednorazowego e-papierosa w ciągu jednego dnia.

Równie alarmujące są dane z badania GYTS Polska 2022, według których:

• 22,3% młodzieży w wieku 13–15 lat używa e-papierosów,
• 11,7% pali tradycyjne papierosy,
• e-papierosy stały się najpopularniejszym produktem nikotynowym wśród nastolatków.

Eksperci podkreślają, że atrakcyjne smaki, kolorowe opakowania oraz marketing oparty na wizerunku „mniej szkodliwej alternatywy” sprawiają, że młodzież często nie postrzega wapowania jako realnego zagrożenia zdrowotnego.

Dlaczego młodzi ludzie sięgają po e-papierosy?

Badania pokazują, że jednym z głównych powodów popularności e-papierosów wśród nastolatków są smaki i zapachy produktów nikotynowych. Młodzi ludzie wskazują również:

• chęć redukcji stresu,
• presję rówieśniczą,
• ciekawość,
• modę i obecność e-papierosów w mediach społecznościowych,
• przekonanie, że e-papierosy są „bezpieczniejsze” od tradycyjnych papierosów.

To właśnie ten mit stanowi dziś jedno z największych wyzwań profilaktycznych. Choć e-papierosy nie zawierają dymu tytoniowego w klasycznej postaci, nadal dostarczają organizmowi nikotynę oraz wiele substancji chemicznych mogących negatywnie wpływać na zdrowie.

Nikotyna szczególnie groźna dla młodego mózgu

Mózg człowieka rozwija się intensywnie aż do około 25. roku życia. Kontakt z nikotyną w okresie dojrzewania może prowadzić do:

• szybszego rozwoju uzależnienia,
• problemów z koncentracją,
• trudności w nauce,
• zwiększonego ryzyka zaburzeń lękowych i depresyjnych,
• obniżenia kontroli impulsów.

Co istotne, młodzi użytkownicy e-papierosów częściej w przyszłości sięgają również po tradycyjne papierosy. Wiele badań wskazuje, że wapowanie może stać się „bramą” do dalszych zachowań ryzykownych i uzależnień.

„To tylko dym” – jeden z najgroźniejszych mitów

W przestrzeni publicznej nadal funkcjonuje przekonanie, że e-papierosy są praktycznie nieszkodliwe. Tymczasem specjaliści zwracają uwagę, że aerozol wdychany podczas wapowania zawiera m.in.:

• nikotynę,
• metale ciężkie,
• substancje drażniące drogi oddechowe,
• związki mogące działać toksycznie na układ krążenia i płuca.

Dodatkowym problemem jest bardzo wysoka zawartość nikotyny w jednorazowych e-papierosach. W niektórych produktach ilość nikotyny odpowiada nawet kilku paczkom tradycyjnych papierosów.

Profilaktyka zaczyna się od rozmowy

Skuteczna profilaktyka nie polega wyłącznie na straszeniu konsekwencjami zdrowotnymi. Kluczowe znaczenie mają:

• budowanie świadomości młodzieży,
• rozwijanie kompetencji społecznych,
• wzmacnianie umiejętności radzenia sobie ze stresem,
• uczenie krytycznego myślenia wobec reklam i działań marketingowych,
• wzmacnianie relacji rodzinnych i szkolnych.

Ważne jest także reagowanie na pierwsze sygnały eksperymentowania z nikotyną oraz prowadzenie otwartej, spokojnej rozmowy bez oceniania i zawstydzania młodego człowieka.

Światowy Dzień Bez Tytoniu – dobra okazja do refleksji

Światowa Organizacja Zdrowia każdego roku przypomina, że uzależnienie od nikotyny pozostaje jednym z najpoważniejszych zagrożeń zdrowia publicznego. Tegoroczne działania zwracają szczególną uwagę na manipulacyjne strategie przemysłu nikotynowego skierowane do młodych odbiorców.

Światowy Dzień Bez Tytoniu to dobry moment, aby rozmawiać z dziećmi i młodzieżą o faktach, obalać mity dotyczące e-papierosów i wzmacniać postawy prozdrowotne. Profilaktyka zaczyna się od wiedzy, uważności i codziennych rozmów.

 

🎥 Zachęcamy również do obejrzenia krótkiego materiału przygotowanego przez Reporter Bartek Dajnowski dla programu Dzień Dobry TVN. Film porusza temat rosnącej popularności e-papierosów i nikotyny wśród młodzieży oraz pokazuje, z jakimi zagrożeniami wiąże się ich używanie.

Obejrzyj materiał na Instagramie